Polszczyźnie na ratunek

Taki jest jeden z wniosków raportu o stanie ochrony polszczyzny przedstawiony w poniedziałek przez Radę Języka Polskiego przy Polskiej Akademii Nauk. Akademicy szczególnie potępili młodzież.

– Przeraża wulgaryzacja ich mowy. Z drugiej strony jest sprzeczność, bo uczniowie przyznają, że klną tylko tam, gdzie wypada przeklinać. Ale to marne pocieszenie – twierdzą językoznawcy.

Jakim językiem mówią młodzi ludzie? – Czasami aż uszy więdną. Najgorzej kiedy dziewczyny przeklinają. Za moich czasów to było niedopuszczalne – potwierdza pani Anna, polonistka. – Chłopakowi jeszcze mocne słowo się wybacza, ale dziewczynie – mniej chętnie – dodaje.

Jak wynika z badań, młodzież bardzo często używa słów używanych powszechnie za obraźliwe jako tak zwanych przecinków. Szpetnie przeklinają już w szkole podstawowej, a słowo „cholera”, za które kiedyś dostawało się po uszach, dziś brzmi zupełnie niewinnie, bo zastąpione zostało innym, które również zaczyna się na „ch”.

Jak się dowiedzieliśmy, w jeleniogórskich szkołach bardzo rzadko prowadzone są lekcje języka polskiego, których tematem jest poprawność i zachowanie dobrych obyczajów w mowie.

– Poloniści powinni zwracać na to uwagę, ale są przeciążeni programami, w których zawarte są analizy lektur i gramatyka. Na pewno reagują, kiedy uczeń brzydko się wyrazi – tłumaczą dyrektorzy placówek oświaty.

– Obfitujące w wulgaryzmy kino oraz naśladowanie starszych kolegów, to źródło problemu – ocenia psycholog Agnieszka Krawczyk. Dodaje, że młodzi często czują się bezkarni, że mogą sobie poprzeklinać. I to właśnie sprawia im satysfakcję.

Choć stanowi to wykroczenie przeciwko normom obyczajowym, stróże prawa rzadko spisują młodzież, która przeklina. – Chyba że robi się to bardzo głośno w miejscu publicznym – usłyszeliśmy w jeleniogórskiej straży miejskiej.

Język się zmienia i słowa, które jeszcze jakiś czas temu były niedopuszczalne w normie językowej, dziś – choć nie są wzorcowe – puszcza się je mimo uszu. Choćby czteroliterowe określenie zadka, upamiętnione w wulgaryzującym słówku w wierszu Juliana Tuwima, gdzie mistrza wszyscy mogą pocałować w cztery litery. A i jeden z nauczycieli fizyki szacownego I LO posługiwał się obrazową przenośnią, mówiąc: „Wyobraźmy sobie lot poziomy, że poziomo leci np. g...”. Może Norwid, patron II LO i szanownego Teatru Jeleniogórskiego ich usprawiedliwi?

Wszak napisał: „Odpowiedniej dać rzeczy słowo”.