Siła stereotypu w kulturze

To kolejny odcinek cyklu „Słownik sytuacji 2”. W jego ramach BWA zaprasza cenionych twórców polskiej sceny kulturalnej, A Zbigniew Libera jest jedną z najważniejszych osób na polskiej scenie artystycznej. Związany z nurtem sztuki krytycznej lat 90-tych zasłynął jako twórca filmów wideo, instalacji, obiektów, rysunków i fotografii, które w sposób wnikliwy i przewrotny pokazują funkcjonujące w naszej kulturze stereotypy.

– Libera jest autorem wstrząsających „Obrzędów intymnych” (filmu dokumentującego jego opiekę nad umierającą, schorowaną i przykutą do łóżka, babką) i „Jak tresuje się dziewczynki” (1987) – zapisu narzucania i przyswajania wzorców zachowań, ćwiczenia ról związanych z wizerunkiem płci. W latach 90-tych tworzył „Urządzenia korekcyjne”, zestawy do poprawiania wyobrażonych niedostatków. Projektował też fikcyjne, przetworzone zabawki, „protezy dorosłości w świecie dziecka”(Ronduda), których zadaniem było „tresowanie”, poddawanie dzieci „procesowi socjalizacji”.

Najsłynniejszą z serii owych ”zabawek” był zestaw klocków „Lego. Obóz koncentracyjny” (1994). Praca ta wywołała wiele kontrowersji, Libera zerwał z podniosłym tonem w opowiadaniu o Holocauście koncentrując się na zagadnieniach związanych z pamięcią wizualną.

Ten wątek obecny jest również w jego najnowszej twórczości. W latach 2002-2003 stworzył cykl „Pozytywy”. Słynne przedstawienia wojny i zagłady (negatywy) przekształcił, za pomocą wzorowanych na negatywach inscenizacji, w warianty pozytywne.

Podobnie w książce „Co robi łączniczka” (przygotowanej wspólnie z Darkiem Foksem), Libera podjął próbę przepracowania wojennej traumy wkomponowując twarze aktorek zachodniego kina w oryginalne fotografie z okresu powstania warszawskiego (63 dni powstania – 63 fotomontaże). Jego ostatnie dzieła dotyczą rzeczywistości medialnej i miejsca obrazu we współczesnym świecie („Albumy fotograficzne”).

Podczas spotkania z jeleniogórską publicznością Zbigniew Libera zaprezentuje dokumentację swoich prac oraz odpowie na pytania widzów. Dyskusję moderować będzie Jolanta Ciesielska - historyczka i krytyczka sztuki z Łodzi, w latach 80-tych związana (wraz ze Zbigniewem Liberą) ze środowiskiem Strychu i Kultury Zrzuty, współredaktorka słynnego "Tanga".