Zaczytaj się z Jelonką.com

Krzyżyk niespodziany. Czas Goralenvolk. Bartłomiej Kuraś, Paweł Smoleński

Wędrując szlakiem przez Dolinę Gąsienicową w Tatrach w stronę Czarnego Stawu Gąsienicowego, aby wspiąć się lub chociaż podziwiać niezwykły widok na Orlą Perć, to po drodze miniemy głaz z wyrytym znakiem swastyki, upamiętniający Mieczysława Karłowicza, który zginął w lawinie i został znaleziony niedaleko tego miejsca. „Na Podhalu krzyżyk nazywano niespodzianym, bo pierwotnie umieszczano znak gdzieś w ukryciu, tak że jego odkrycie zaskakiwało. Przetrwał pod Tatrami w swej starożytnej roli talizmanu – by płoszyć zło chcące się zagnieździć w chałupie. Etnografowie nie do końca wiedzą, skąd krzyżyk wziął się na Podhalu. Może przywędrował jeszcze w okresie osadnictwa wołoskiego? Z czasem zaczął się pojawiać w bardziej widocznych ornamentach. Wtedy nikt na Podhalu nie spodziewał się, jakiego znaczenia nabierze hakenkreuz po 1939 roku i jak zostanie wykorzystany przez hitlerowców.” No i mimo talizmanu, zło i tak się zagnieździło. Goralenvolk, germanizacyjny projekt nazistów, góralsko-niemieckie porozumienie, przeszedł do historii jako największa zorganizowana polska kolaboracja z III Rzeszą. Ale, jak udowadniają autorzy książki, nic, a już z pewnością nie historia, nie jest takie proste, jakby niektórzy chcieli zobaczyć. Obok zdrady są przykłady konspiracji, niebywałego wprost poświęcenia tatrzańskich kurierów; jest strach, bieda, wywózki z Podhala, okryta złą sławą, najmroczniejsza katownia gestapo – willa „Palace” w Zakopanem. Pozostały tajemnice. W jakim celu spotykali się tutaj funkcjonariusze gestapo i NKWD? Co stało się z głównymi postaciami Goralenvolku, choćby z Witalisem Wiederem – przedwojennym kapitanem Wojska Polskiego i prawdopodobnie agentem Abwehry – do dziś nie wiadomo nawet jak wyglądał. Są rodziny góralskie, które musiały uporać się z tą niechlubną spuścizną. Fascynujący reportaż, również z tego powodu, że pokazuje, jak chętnie ubraliśmy górali w cepeliowskie stroje, przystroiliśmy niczym choinki kapelusikami z piórkiem i ciupagami, nie chcąc dostrzec, z jakimi szekspirowskimi dylematami i dramatami musieli się zmierzyć. Książka dostępna w zbiorach Książnicy Karkonoskiej. (KH)

Rzeka tajemnic. Dennis Lehane

Życie trzech przyjaciół, żyjących na przedmieściach Bostonu zmienia się, gdy pewnego dnia jeden z nich wsiada do samochodu z dwoma obcymi mężczyznami. Chłopcy martwią się o swojego przyjaciela, który wraca po paru dniach do domu, ale nie jest już tym samym dzieciakiem. To zdarzenie zmienia Davida i jego przyjaciół na zawsze. Przyjaźń chłopców zostaje zachwiana, a oni zaczynają się od siebie oddalać. Kiedy spotykają się ponownie po 25 latach, każdy z nich jest dorosłym człowiekiem doświadczonym przez życie. Nie przypuszczają nawet z jak wielką tragedią i zagadką przyjdzie im się zmierzyć. I czy nie okaże się, że przyjaciel mógł stać się największym wrogiem? To książka pełna emocji, strachu, bólu, samotności i ulgi. Opowieść o próbie, na jaką w obliczu podejrzliwości i braku zaufania, wystawiona zostaje przyjaźń z dzieciństwa. Na podstawie książki Lehane'a powstał trzymający w napięciu film pod tym samym tytułem, z genialną grą aktorską Kevina Bacona i Seana Penna. Książka dostępna w zbiorach Książnicy Karkonoskiej. (MJ)

Jestem przy tobie. Smriti Halls i Steve Small

Gdy coś sobie nucisz lub idziesz gdzieś sobie, cokolwiek porabiasz – ja jestem przy tobie! Niedźwiedź i wiewiórka , najlepsi przyjaciele spędzają ze sobą każdą wolną chwilę. Wszystko robią razem, są wręcz nierozłączni. Przychodzi jednak taki czas, gdzie wiewiórka stwierdza, że czuje się trochę przytłoczona i chciałaby pobyć sama. I gdy niedźwiedź odchodzi wiewiórka spędza czas sama. Znajduje czas dla siebie, łapie oddech i jest szczęśliwa. Ale ten stan nie trwa zbyt długo. Orientuje się, że jednak brakuje jej bratniej duszy. Polecamy prostą, ciepłą, rymowaną opowieść o przyjaźni i bliskości, i o tym jak znaleźć w tej relacji przestrzeń dla samego siebie. Książka dostępna w zbiorach Książnicy Karkonoskiej. (AJ)