„Zarządcówka” Schaffgotschów

Niestety w 1675 roku, od uderzenia pioruna w wieżę zamkową, obiekt ten strawił pożar. To co się udało uratować przeniesiono następnie do budynku w Podgórzynie i budynku Zarządu w Sobieszowie (Zarządcówka). To tam przez następne kilkadziesiąt lat znajdował się zarząd całego majątku. Niestety obiekty te były za małe na potrzeby rozrastającego się i kwitnącego majątku Schaffgotschów, toteż hrabia Krzysztof Leopold Schaffgotsch podjął decyzję o budowie nowego budynku, z którego można by zarządzać całym majątkiem.

Budowę tego obiektu przeprowadził jego syn Johann Anton Schaffgotsch w latach 1705-1712. Obiekt formą nawiązywał do stylu rezydencjonalnego dlatego później nazwano go zamkiem lub pałacem. Wzniesiono go na skarpie zamykającej od północy zespół zabudowy wchodzącej w skład urzędu. W zespole znajdowały się też: Dom Stangreta, Powozownia, Spichlerz, Stajnie, Dom Zarządcy i Mieszkania. Główny budynek zarządu (pałac) zbudowano w pobliżu kościoła Św. Marcina. Na głównym placu tego zespołu (na majdanie) znajdował się także browar.

Budynek Zarządu spełniał dwie funkcje: urzędu majątkowego i sądowniczą. W latach 1716-1717 przeniesiono do niego księgozbiór dotychczas gromadzony w Podgórzynie. W imieniu (hrabiego Johanna Antona Schaffgotscha (tytuł hrabiego cesarstwa od 1708 roku), z tego budynku zarządzali: 1. Gotfried Rotchig (ur. W 1675 r., zm. 1722), pisarz i zarządca. Żonaty z Anna Marią Preuslerin. 2. Hans Christoph Gebauer, zarządca. Żonaty z Anną Rosiną Preuslein. 3. Carl Ferdinand Biehlern, pisarz. Żonaty z Anną Izabelą. 4. Hans Carl Neumann, w latach 1727 był inspektorem w Podgórzynie, a następnie został pisarzem i zarządcą majątku w Sobieszowie. Zorganizował bibliotekę w budynku zarządu i był w niej pierwszym bibliotekarzem. Zmarł w 1741 roku.

Urzędnicy wymienieni wyżej, po śmierci zostali pochowani przy kościele św. Marcina w Sobieszowie. Na ścianach świątyni znajdowały się ich epitafia. Zarządzali oni całym majątkiem, a od 1733 roku fideikomisem utworzonym przez Johanna Antona Schaffgotscha. Po śmierci hrabiego w 1742 roku jego dobrami zajęły się władze pruskie, po tym jak Fryderyk II anektował cały Śląsk. Powrót majątku w ręce Schaffgotschów nastąpił dopiero po kilkunastu latach, w 1763 roku w czasach Karola Gotarda Schaffgotscha. Budynki zarządu były zaniedbane, w tym ich wyposażenie, m.in. biblioteka.

W 1833-1834 roku hrabia Leopold Gotard Schaffgotsch, wnuk Karola Gotarda, przeniósł bibliotekę i towarzyszące jej zbiory do zespołu pocysterskiego w Cieplicach. W Sobieszowie pozostały dokumenty, mapy, plany i pisma związane z funkcjonowaniem ordynacji Schaffgotschów. W Sobieszowie nadal funkcjonowały biura zarządu i sądownictwo. Zespół zarządu majątku w Sobieszowie działał do 1945 roku. Po zakończeniu wojny, cała dokumentacja z pałacu w Sobieszowie, została przejęta przez Archiwum Państwowe we Wrocławiu i tam do dzisiaj się znajduje. Jest to prawie 2 km bieżące akt. Większość z nich powstała przed stosowaniem maszyn do pisania, więc sporządzono je ręcznie. Nawet pobieżne przejrzenie tego archiwalnego zasobu wymagałoby lat pracy, nie mówiąc o zorientowaniu się w treści zgromadzonych tam dokumentów. Jest to skarbnica wiedzy dostępna tylko nielicznym. Po pierwsze trzeba znać odręczne pismo tamtych czasów, a przede wszystkim niemieckie i łacińskie słownictwo. Dzisiaj archiwum Schaffgotschów przechowywane jest, jako wydzielony zbiór, w Archiwum Państwowym we Wrocławiu, a budynki Zarządu przejął Karkonoski Park Narodowy i przystosowuje je do swojej działalności (administracyjnej i edukacyjnej).